Aleje Jerozolimskie w latach okupacji niemieckiej 1939–1945
Aleje Jerozolimskie pod okupacją niemiecką
We wrześniu 1939 roku Aleje Jerozolimskie stały się jedną z głównych arterii, którymi maszerowały niemieckie oddziały wkraczające do Warszawy. Już od pierwszych dni okupacji ulica zaczęła się dramatycznie zmieniać.
Zmiana nazw
Niemcy szybko zmienili nazwę ulicy. Najpierw nazywała się **Bahnhofstraße** (Ulica Dworcowa), a później **Straße der SA** (Ulica SA). Wszystkie polskie napisy zostały usunięte, a na budynkach pojawiły się niemieckie tablice.
Granica getta
Od listopada 1940 roku Aleje Jerozolimskie stały się symboliczną i rzeczywistą granicą warszawskiego getta. Strona nieparzysta (północna) należała do getta, strona parzysta (południowa) pozostawała po „stronie aryjskiej”. Na wysokości ulicy Żelaznej i placu Grzybowskiego znajdowały się bramy getta. Przez Aleje przebiegały tramwaje „tylko dla Żydów” (oznaczone żółtą gwiazdą).
Codzienne życie i terror
Aleje Jerozolimskie były świadkiem łapanek, egzekucji ulicznych i przemarszów kolumn więźniów. Jednocześnie po stronie „aryjskiej” działały kawiarnie, restauracje i sklepy dla Niemców i Volksdeutschów. Była to jedna z najbardziej kontrastowych ulic okupowanej Warszawy.
Powstanie Warszawskie 1944
Podczas Powstania Warszawskiego Aleje Jerozolimskie były areną ciężkich walk. Powstańcy bronili m.in. budynków przy rondzie de Gaulle’a, hotelu Polonia i okolic dworca. Niemcy użyli czołgów i dział szturmowych, niszcząc znaczną część zabudowy. Po upadku powstania Aleje były prawie całkowicie zniszczone.
Najczęściej zadawane pytania
Źródła: Muzeum Powstania Warszawskiego, Żydowski Instytut Historyczny, Warszawikia, relacje świadków i archiwalne zdjęcia.