Aleje Jerozolimskie podczas Powstania Warszawskiego 1944
Aleje Jerozolimskie – arteria walk Powstania Warszawskiego
Wybuch Powstania Warszawskiego 1 sierpnia 1944 roku sprawił, że Aleje Jerozolimskie natychmiast stały się jedną z kluczowych arterii frontu. Ich strategiczne położenie – łączące Śródmieście z Ochotą, Wolą i Pragą – czyniło je niezwykle ważnymi dla obu stron konfliktu.
Pierwsze dni powstania
Już 1 i 2 sierpnia powstańcy opanowali znaczną część Alej Jerozolimskich, szczególnie odcinek od Nowego Światu do Marszałkowskiej. Szybko wzniesiono barykady – największe przy skrzyżowaniu z Marszałkowską, przy hotelu Polonia Palace oraz na wysokości Brackiej i Emilii Plater.
Najcięższe walki
Najbardziej dramatyczne starcia toczyły się o:
- Hotel Polonia Palace (ważny punkt obserwacyjny i szpital polowy)
- Skrzyżowanie Alei Jerozolimskich z Marszałkowską
- Odcinek przy Brackiej i Emilii Plater
- Okolice Dworca Głównego (Wiedeńskiego)
Niemcy używali czołgów Panther, dział szturmowych „Sturmgeschütz” i lotnictwa. Powstańcy bronili się z determinacją, używając butelek zapalających, granatów i karabinów przeciwpancernych PIAT.
Wrzesień 1944 – upadek pozycji
Po ciężkich walkach we wrześniu Niemcy stopniowo odzyskiwali kontrolę nad Alejami. Do końca września prawie cały odcinek znajdował się już w rękach niemieckich. Aleje Jerozolimskie stały się wtedy jedną z głównych dróg, którymi Niemcy przerzucali posiłki i ewakuowali rannych.
Po kapitulacji Powstania (2 października 1944) Aleje Jerozolimskie były w dużej części zniszczone – wiele kamienic legło w gruzach, a ulica pokryta była wrakami pojazdów i resztkami barykad.
Najczęściej zadawane pytania
Źródła: Muzeum Powstania Warszawskiego, relacje uczestników, archiwalne zdjęcia i mapy Powstania Warszawskiego.